VintageSieraden.nlKennis · herkomst · waarde
1920–1935

Art Deco sieraden (1920–1935)

Onyx tegen koraal, zwart tegen wit, cirkels in vierkanten — art deco is jazz in edelmetaal.

Door de redactie · Vakinhoudelijk getoetst · Bijgewerkt juli 2026

Karakteristieke art deco sieraden — sfeerbeeld

New York, 1926. Een vrouw komt binnen bij het Waldorf-Astoria, gooit haar bontstola over de leuning en trekt lange zwarte handschoenen uit. Aan haar polsen: twee brede platina armbanden met baguette-diamanten en calibré-geslepen onyx. Aan haar oren: geometrische pendeloques die tot op haar schouders vallen. In haar hand een sigarettenhouder, ook al met onyx. Ze bestelt een dry martini. De pianist speelt Gershwin. Dit is het moment waarop art deco geen stijl meer is, maar een levenshouding.

De officiële geboorte van art deco is 1925, de Parijse Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes — waar de stijlnaam vandaan komt. Maar de aanloop begint al rond 1920, en de nabloei loopt tot 1935. Vijftien jaar waarin de sieradenkunst voor het eerst met de moderniteit meebeweegt: sneller, strakker, kleuriger, brutaler.

De wereld waarin dit ontstond

Na de Eerste Wereldoorlog gooit de generatie die overleefde alles overhoop. Vrouwen knippen hun haar kort, dragen jurken tot op de knie, roken in het openbaar en dansen de Charleston. In Parijs opent Coco Chanel de eerste boetiek in beige jersey, in New York noteert de beurs elke dag nieuwe records, in Berlijn is het Kabarett op zijn hoogtepunt. Het is de tijd van jazz, ocean liners, streamline-treinen, art-deco bioscopen en het art-deco appartement.

Egypte doet volop mee. In 1922 opent Howard Carter het graf van Toetanchamon en Egyptomanie vliegt de wereld over. Scarabeeën, pyramides, lotusbloemen en hiëroglifische motieven verschijnen op elke revers en oorbel — bij Cartier, Van Cleef & Arpels, Lacloche.

Verre Oosten evenzeer. Chinese en Japanse invloeden komen mee via de kolonies: jade in vlakke tabletten, koraal in gepolijste blokken, zwarte lak. De 'Tutti Frutti'-stijl van Cartier (gegraveerde smaragden, robijnen en saffieren in Indiase stijl) hoort tot dezelfde beweging.

Na de Eerste Wereldoorlog gooit de generatie die overleefde alles overhoop.
Art Deco — 1920–1935

Zo herken je het

Platina is het edelmetaal van de periode. Vanaf 1930 begint witgoud op te komen als goedkoper alternatief, maar échte art-deco uit de kernjaren (1920–1929) is bijna zonder uitzondering in platina uitgevoerd. Geel goud verschijnt vaak in combinatie: een gouden armband met platina midden-element, bijvoorbeeld.

Slijpsels vertellen het decennium. Oude briljant en oud-europees slijpsel domineren tot circa 1925, daarna verschijnen baguette en trapeze — rechthoekige, hoekige slijpsels die perfect passen bij de geometrie van het ontwerp. Calibré-geslepen (op maat gesneden) kleurstenen — onyx, koraal, smaragd, robijn — vullen de tussenruimtes zonder millimeter speling.

Compositie is altijd geometrisch: chevrons, cirkels binnen vierkanten, zonnestralen, waaiers, trapjes. Symmetrie langs één of twee assen. Waar art nouveau vloeit, staat art deco stil in een strak grid.

Platina is het edelmetaal van de periode.
Art Deco — herkenning
Art deco sieraad met geometrische lijnen op flessengroen fluweel — sfeerbeeld, geen determinatievoorbeeld.
Sfeerbeeld — art deco
Voor de fijnproever

De details die kenners zien

Bij art deco scheiden veilinghuizen streng tussen 'circa 1925' (periode) en 'in art-decostijl' (later). Dat onderscheid is niet cosmetisch: het is het verschil tussen een taxatie van vijfduizend en van vijfenzeventigduizend euro voor visueel bijna identieke stukken. De kenner leest metaal, slijpsel en zetting samen, niet los.

  • 01Calibré-geslepen stenen (millimeter-precies op maat gesneden om een geometrisch vlak op te vullen) zijn uitsluitend te vinden in kwaliteitswerk uit deze periode of latere reproducties op hoog niveau.
  • 02Millegrain in art deco is fijner en regelmatiger dan in de edwardiaanse periode — vaak machinaal aangebracht.
  • 03Signaturen als Cartier, Van Cleef & Arpels, Boucheron, Chaumet, Lacloche of Mauboussin staan meestal aan de binnenkant of achterkant, samen met een serienummer.
  • 04Doosjes met de originele juwelierstempel en interne certificaten (zeker bij Cartier en Van Cleef) verhogen de waarde meetbaar.
  • 05Latere reproducties (jaren '70, '80, '90) zijn vrijwel altijd in witgoud in plaats van platina, en gebruiken moderne briljantslijpsels in plaats van oude briljant of baguette.

Dragen anno nu

Art deco is de meest draagbare vintage-periode voor moderne kleding. De strakke geometrie past bij hedendaagse silhouetten — een art-deco cocktailring bij een zwarte coltrui, een geometrische broche op de revers van een oversized blazer, een lange sautoir over een simpele zwarte jurk.

Stapelen mag, mits het geometrisch consequent blijft. Drie smalle armbanden met dezelfde deco-taal (bijvoorbeeld alle in platina met onyx) staan sterker dan drie stukken uit verschillende periodes.

Voor mannen: art-deco manchetknopen in platina met onyx of email zijn een klassiek statement dat nooit uit de mode is geweest en tegenwoordig weer volop wordt gedragen.

Wat betekent dit voor de waarde

Materiaal (platina versus witgoud), slijpsel (oud versus modern) en signatuur zijn de drie belangrijkste factoren. Een gesigneerd stuk uit de kernjaren met originele doos kan de bovengrens fors doorbreken; een ongesigneerd platina-stuk met compleet calibré-werk en oude briljantslijpsels ligt daar niet ver onder.

In onze prijsgids voor art-deco sieraden vind je indicatieve bandbreedtes en de vijf waardefactoren die een taxateur op deze periode toepast. Voor de specifieke categorieën uit deze periode: vintage armbanden (line-bracelets, tank-schakels), vintage oorbellen (pendeloques, geometrische clips) en vintage colliers (sautoirs en négligée-hangers).

→ Prijsgids art-deco sieraden

Verder in de kennisbank
Ateliers en signaturen

Bekende makers en ateliers

Art deco is de meest goed gedocumenteerde sieradenperiode. Alle grote huizen bewaarden hun archieven, en veel stukken kunnen op basis van signatuur en serienummer tot op de maand nauwkeurig worden gedateerd. Deze zes namen domineren de veilingmarkt.

  • Cartier

    1847–heden
    Parijs, Londen, New York

    De 'Tutti Frutti'-collectie (gegraveerde smaragden, robijnen en saffieren in Indiase stijl) is de meest gezochte Cartier-serie. Ook de Panthère-motieven en de Mystery Clock-broches vallen in deze periode. Serienummers op de binnenkant maken dateertoegang mogelijk via het Cartier-archief.

  • Van Cleef & Arpels

    1896–heden
    Parijs

    In 1933 patenteerde Van Cleef de Mystery Setting: robijnen en saffieren zonder zichtbare zetting. De 'Minaudière' (een handtasje-doosje met sieraden) is een andere iconische deco-innovatie. Signeert 'VCA' met serienummer.

  • Boucheron

    1858–heden
    Parijs

    Onder Frédéric Boucheron ontwikkelde het huis in deze periode de 'point d'interrogation' (vraagteken-halsketting zonder sluiting) en experimenteerde het met bergkristal, onyx en jade — vaak in extremer contrast dan Cartier.

  • Lacloche Frères

    actief 1892–1931
    Parijs, Londen, Madrid

    Minder bekend maar technisch op wereldniveau. Lacloche werkte veel in de 'Egyptomanie' na de Toetanchamon-vondst en maakte de meeste minaudières voor Cartier onder eigen sub-signatuur. Zeldzaam geworden na het faillissement in 1931.

  • Mauboussin

    1827–heden
    Parijs

    Bekend om de reeks themacollecties en tentoonstellingen rond één kleursteen per jaar: smaragd in 1928, robijn in 1929 en diamant in 1930. Mauboussin werkte veel met kleurstenen (aquamarijn, tourmalijn) op grote schaal, wat hun deco-stukken onmiddellijk herkenbaar maakt.

  • Raymond Templier

    1891–1968
    Parijs

    Behoort tot de 'juweliers-designers' die zich onafhankelijk van de grote huizen positioneerden. Zijn werk is streng geometrisch, vaak in platina met email en onyx, en wordt door moderne verzamelaars zeer hoog gewaardeerd — een aparte klasse binnen art deco.

Onderhoud

Verzorging en dagelijkse omgang

Calibré-geslepen kleurstenen zitten millimeter-precies in hun zetting. Wanneer een steen loskomt, is er zelden een moderne vervanger die exact past — een originele calibré-steen laten inzetten vereist een specialist die het slijpsel opnieuw kan maken. Los een verlies nooit op met een 'passende' losse steen; laat de plek eerder open dan een verkeerde vulling maken.

Platinawerk uit deze periode is technisch sterk maar wordt vaak samen met onyx of email uitgevoerd. Ultrasone reiniging kan onyx en email loskomen laten — laat schoonmaken door een specialist die het stuk visueel controleert voordat het in een bad gaat.

Bewaar art-deco stukken vlak liggend, niet aan haakjes. Lange sautoirs kunnen door hun eigen gewicht schakels rekken; broches met sculpturale volumes kunnen aan haakjes uit balans hangen en de speld verbogen krijgen.

Let hierop

Vergissingen die vaak worden gemaakt

Van alle vintage-periodes wordt art deco het vaakst nagemaakt, zowel te goeder trouw (revival-mode uit de jaren 70 en 80) als bewust. Deze vijf onderscheidingen gebruikt elke ervaren taxateur.

  • 01Witgoud uit de jaren 70 of 80 verkopen als 'periode art deco'. Echte art-deco is bijna zonder uitzondering platina; witgoud verscheen pas laat in de periode en werd na de oorlog de norm. Een gerhodineerd stuk met moderne briljant is bijna nooit periode.
  • 02Moderne briljant slijpsels aannemen als authentieke deco-slijpsels. De periode gebruikte oude briljant, transitional cut, of baguette. Een moderne briljant in een art-deco zetting is bijna altijd een latere vervanging.
  • 03Reproducties uit de Art Deco Revival (1975–1985) niet als zodanig herkennen. Deze werden vaak in Frankrijk en Italië gemaakt in bijna identieke stijl. Kijk naar de sluiting: revival-stukken hebben moderne veerklemsluitingen, periode-stukken hebben handmatig afgewerkte boxklips.
  • 04Aannemen dat elke 'Tutti Frutti' broche door Cartier is. Van Cleef, Boucheron en anonieme Parijse ateliers maakten vergelijkbaar werk. Alleen originele Cartier-signatuur en serienummer verantwoorden de Cartier-prijs.
  • 05Egyptomanie-stukken uit de jaren 20 verwarren met echt Egyptisch werk of met latere kopieën uit de jaren 30. De eerste Toetanchamon-golf (1922–1926) is technisch en artistiek uniek en wordt door specialisten aan minieme detailkenmerken herkend.
Legendes

Iconische stukken uit de periode

Vier werken die de art-deco esthetiek definieerden en tot vandaag de veilingprijzen bepalen.

  1. 011928

    Cartier 'Halsketting van de Maharadja van Patiala'

    Cartier, Parijs

    Vijf snoeren platina met 2930 diamanten (samen 962,25 karaat) en de gele 234,65-karaats De Beers-diamant als centraal element. Ontworpen voor de maharadja Bhupinder Singh. Grotendeels verdwenen in 1948; Cartier reconstrueerde in 2002 een replica met synthetische stenen.

  2. 02concept 1938, uitvoering 1951

    Van Cleef & Arpels 'Zip'-halsketting

    Van Cleef & Arpels, Parijs

    Idee van Wallis Simpson. De halsketting eindigt in een echte rits die dichtgetrokken kan worden, waarna de ketting in een armband transformeert. Technisch summum: elke schakel is scharnierend, met verborgen platina-veren. Wordt nog altijd op bestelling gemaakt.

  3. 031936

    Cartier 'Tutti Frutti' collier van Daisy Fellowes

    Cartier, Parijs

    Gegraveerde smaragden, robijnen en saffieren uit India, gemonteerd in platina. Daisy Fellowes bestelde het als hommage aan haar Indiase reizen. Kwam in 1991 bij Sotheby's onder de hamer voor een destijds recordbedrag voor gesigneerd Cartier-werk.

  4. 041889 (oorspronkelijk) / deco-heruitgave 1927

    Boucheron 'Question Mark' halsketting

    Boucheron, Parijs

    Halsketting zonder sluiting die vanachter open blijft — de vorm van een vraagteken. In de art-deco heruitgave met baguette-diamanten en onyx. Een van de weinige stukken die zowel edwardiaanse als art-deco versie kent in vrijwel identieke constructie.

Ambacht

Technieken die je onder de loep herkent

Art deco is de meest technisch precieze periode ooit. Drie signaturen die je onder de loep meteen herkent.

Calibré-slijpsel

WatKleurstenen (saffier, robijn, smaragd, onyx) op maat geslepen tot rechthoeken, trapeziums en driehoeken die millimeter-precies in het ontwerp passen.

HoeDe juwelier tekent het patroon; de steensnijder slijpt elke steen individueel op de gewenste afmeting. Eén tutti-frutti-broche vraagt vaak 40 tot 80 calibré-stenen.

HerkenKijk hoe stenen tegen elkaar aansluiten: er mag geen zichtbaar wit van de zetting doorheen komen. Bij vervanging past een moderne standaardsteen nooit exact — er ontstaat een minieme naadopening.

Mystery setting (Van Cleef & Arpels patent 1933)

WatRobijnen of saffieren zonder zichtbare metaalzetting, alsof ze naast elkaar zweven.

HoeElke steen krijgt aan de onderzijde een minieme groef gesneden. Een fijn goud- of platina-raster ligt achter de stenen; de groeven schuiven exact over de rasterdraden. Er is geen zetkraal aan de bovenkant.

HerkenVan boven volledig glad edelsteenoppervlak zonder metaal ertussen. Onder de loep aan de onderzijde zie je de rasterdraden. Alleen VCA en (later) enkele Franse ateliers beheersten de techniek.

Milgriffe zetting

WatFijne zettingsklauwen in de vorm van gedraaide korrels — sterker en decoratiever dan gladde klauwen.

HoeDe zetter freest elke klauw individueel en werkt er met de graveerpen een spiraal in. Vraagt uren extra per steen.

HerkenOnder de loep zie je op elke klauw een spiraalgroef. Machinale nabootsingen (jaren 60+) hebben rechte, doorgesneden klauwen zonder spiraal.

Lexicon

Motievenlexicon

Art deco is symbolisch armer maar formeel rijker dan art nouveau — de vormen zelf zijn de betekenis.

Chevron
Snelheid, moderniteit, machineleeftijd.
Zonnestraal
Optimisme, elektriciteit, gloed van de moderne stad.
Ziggoerat / trap
Precolumbiaans en Egyptisch, referentie aan oude machtsarchitectuur.
Panther (Cartier)
Vrouwelijke onafhankelijkheid, geïntroduceerd door Jeanne Toussaint.
Cocktail-motief (fontein, druiventros)
Feestelijkheid van het jazz-tijdperk.
Scarabee en lotus
Egyptomanie na de opening van Toetanchamons tombe in 1922.
Tutti frutti (bladeren, bloemen, bessen in kleursteen)
Indiase invloed, exotisme; hommage aan mogol-juwelen.
Machineonderdeel (tandwiel, zuiger)
Fascinatie voor techniek, futurisme.
Chronologie

Zes momenten die de periode vormden

Van tentoonstelling tot beurskrach — zes momenten die je ziet in het werk zelf.

  1. 1922
    Opening van de tombe van Toetanchamon door Howard Carter.

    Egyptomanie-golf: scarabee, lotus, hiëroglief-motieven verschijnen bij Cartier en Lacloche.

  2. 1925
    Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes, Parijs.

    De term 'art déco' krijgt zijn naam; internationale doorbraak van geometrische stijl.

  3. 1928
    Cartier maakt de Patiala-halsketting.

    Piek van de maharadja-opdrachten; Indiase kleurstenen dominant.

  4. 1929
    Wall Street Crash.

    Amerikaanse markt stort in; grote deco-opdrachten worden schaars. Franse ateliers oriënteren op Europese aristocratie.

  5. 1933
    Van Cleef patenteert Mystery Setting.

    Techniek wordt marker voor topsegment tot vandaag.

  6. 1939
    Uitbreken Tweede Wereldoorlog.

    Franse ateliers vluchten of sluiten; art deco eindigt; retro-stijl neemt de plaats in vanaf 1940.

Bibliotheek

Voor wie dieper wil graven

Art-deco documentatie is de best georganiseerde van alle sieradenperiodes.

  • boek

    Cartier Collection: Jewelry

    François Chaille

    Driedelig standaardwerk (2004–2013) met complete art-deco Cartier-archieven en originele ontwerpschetsen.

  • boek

    Van Cleef & Arpels: L'Art de la Haute Joaillerie

    Catalogus bij de Musée des Arts Décoratifs-tentoonstelling van 2012, met complete iconografie deco-periode.

  • museum

    L'École Van Cleef & Arpels, Parijs

    Publiek toegankelijk sieradenschool met wisselende tentoonstellingen en digitale toegang tot Van Cleef-archief.

  • boek

    V&A 'Art Deco 1910–1939'

    Catalogus van 2003-tentoonstelling; complete internationale scope inclusief Amerikaanse en Weense variaties.

  • museum

    Musée des Arts Décoratifs, Parijs

    Permanente sieradengalerij met 1600 stukken; art-deco zaal met werken van alle grote Franse ateliers.

  • archief

    Sotheby's & Christie's veilingcatalogi 1985–heden

    De belangrijkste prijsindex; digitaal doorzoekbaar in de veilinghuis-archieven met kwaliteitsfoto's en herkomstdocumentatie.

Veelgestelde vragen

Vier vragen over art deco

Hoe onderscheid ik echt art deco van een latere kopie?+

Kijk naar drie dingen samen: metaal (platina in de periode, meestal witgoud in kopieën), slijpsel (oude briljant of baguette in de periode, moderne briljant later) en zetting (met de hand gemaakt, vaak onregelmatig, versus machinaal in latere reproducties). Als alle drie kloppen, is de kans op periode groot.

Wat betekent 'Tutti Frutti'?+

Een specifieke stijl binnen art deco, ontwikkeld door Cartier vanaf 1901 en op zijn hoogtepunt in de jaren '20 en '30. Gegraveerde smaragden, robijnen en saffieren worden gecombineerd tot bloem- en bladvormen in Indiase stijl. Originele Tutti Frutti-stukken zijn extreem gewild.

Is calibré-geslepen onyx echt onyx?+

Meestal wel — of zwart chalcedoon dat als onyx wordt verkocht. Beide zijn periode-correct. Ze zijn met de hand op maat gesneden om precies in de geometrische ruimtes te passen. Kunststof of glas als vervanger komt bij latere kopieën voor en is direct herkenbaar aan gewicht en warmte.

Zijn art-deco costume-sieraden ook verzamelbaar?+

Ja. Gesigneerde stukken van Trifari (Alfred Philippe), Coro Duette, Chanel-couture uit de jaren '20–'30 en Marcel Boucher hebben een eigen levendige verzamelmarkt. Kwaliteit en signatuur bepalen alles.

← Vorige periode
Art Nouveau
1890–1910
Volgende periode →
Retro
1935–1950
Verder kijken en lezen

Externe verwijzingen naar de collectie- en themapagina's van museale instellingen. Openen in een nieuw tabblad.

Wil je weten wat je in handen hebt?

Stijl herkennen is één, weten wat je precies in handen hebt is twee. Stuur foto's en een korte beschrijving; binnen twee werkdagen krijg je vrijblijvend advies over houden, laten taxeren of verkopen via een geschikt kanaal.

Vraag gratis advies

Onafhankelijk advies over wat je hebt en je opties — geen verkoopvoorstel, geen officiële taxatie.